Đưa kinh tế tuần hoàn từ 'hành động' sang 'đo lường kết quả'

Tài nguyên ngày càng hữu hạn. Yêu cầu giảm phát thải, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững ngày càng cao. Đồng thời, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, quản trị và tổ chức chuỗi giá trị. Trong bối cảnh đó, kinh tế tuần hoàn không chỉ là câu chuyện môi trường. Đây còn là câu chuyện về công nghệ, năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Theo ông Trần Hậu Ngọc – Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, đối với Việt Nam, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi chúng ta đang triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Chỉ thị số 38-CT/TW của Ban Bí thư về đẩy mạnh công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng quốc gia đến năm 2030 và những năm tiếp theo. 

Tinh thần chung rất rõ: khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng; còn tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng phải trở thành một hạ tầng nền tảng để những động lực đó đi vào sản xuất, kinh doanh và đời sống. 

Cũng theo ông Ngọc, tiêu chuẩn phải đi trước một bước để dẫn dắt đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hình thành những mô hình sản xuất mới. Bộ tiêu chuẩn ISO 59000 cung cấp một khuôn khổ tương đối toàn diện để đưa khái niệm kinh tế tuần hoàn từ “định hướng” sang “hành động”, và quan trọng hơn, từ “hành động” sang “đo lường được kết quả”.

Các tiêu chuẩn trong bộ này giúp tổ chức xác định nguyên tắc, xây dựng mô hình chuyển đổi, quản lý dòng vật liệu, thiết lập chuỗi giá trị tuần hoàn và đánh giá mức độ tuần hoàn. Điều này đặc biệt quan trọng bởi muốn chuyển đổi xanh thực chất, chúng ta không thể chỉ dừng lại ở các tuyên bố hay cam kết, mà phải có tiêu chí, có phương pháp đo, phải có dữ liệu và khả năng kiểm chứng.

Ông Ngọc chia sẻ thêm, phù hợp với Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia giai đoạn 2026 - 2035, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia xác định cần đẩy nhanh việc nghiên cứu, tiếp cận và hài hòa các tiêu chuẩn quốc tế trong những lĩnh vực mới, đặc biệt là kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi xanh, công nghệ chiến lược, chuyển đổi số và phát triển bền vững.

Phó Chủ tịch Ủy ban đã đưa ra bốn nội dung cần tập trung với bộ tiêu chuẩn ISO 59000: Thứ nhất, chuyển nhanh tiêu chuẩn quốc tế thành năng lực của Việt Nam. Không chỉ nghiên cứu ISO 59000, chúng ta cần lựa chọn các tiêu chuẩn phù hợp để xây dựng, chấp nhận thành tiêu chuẩn quốc gia; đồng thời xây dựng hướng dẫn và công cụ để doanh nghiệp có thể áp dụng được trong điều kiện cụ thể của Việt Nam;

Thứ hai, đưa tiêu chuẩn vào doanh nghiệp và lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Tiêu chuẩn chỉ thực sự có giá trị khi được áp dụng trong sản xuất, kinh doanh và tạo ra hiệu quả cụ thể.

Thứ ba, phải gắn tiêu chuẩn với đo lường và dữ liệu. Trong kỷ nguyên số, một nền kinh tế tuần hoàn hiệu quả phải dựa trên dữ liệu: dữ liệu về nguyên liệu, năng lượng, phát thải, vòng đời sản phẩm, dòng vật liệu và mức độ tuần hoàn. Do đó, triển khai ISO 59000 cần gắn với chuyển đổi số hoạt động tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, thúc đẩy khả năng truy xuất, chia sẻ và sử dụng dữ liệu; từng bước hình thành cơ sở để doanh nghiệp có thể đo được, chứng minh được và cải tiến hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Thứ tư, Việt Nam phải chuyển từ “người sử dụng tiêu chuẩn” sang “người tham gia xây dựng tiêu chuẩn quốc tế”. Đối với những lĩnh vực mới như kinh tế tuần hoàn, nếu chúng ta chỉ chờ tiêu chuẩn quốc tế hoàn thành rồi mới áp dụng thì sẽ luôn đi sau. 

Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia sẽ tiếp tục thúc đẩy phát triển đội ngũ chuyên gia Việt Nam, tham gia sâu hơn vào các ban kỹ thuật của ISO và các tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế; từ đó đưa kinh nghiệm, thực tiễn và lợi ích của Việt Nam vào quá trình xây dựng tiêu chuẩn quốc tế. Đây cũng là nhiệm vụ quan trọng để thực hiện yêu cầu của Chỉ thị 38 về nâng cao năng lực hội nhập quốc tế trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng.

Theo Vietq.vn